Ochrona dróg oddechowych część 2 ga.

Pojawiły się w ostatnich latach bardzo skuteczne materiały filtracyjne, uzyskiwane z włókien sztucznych metodą wydmuchu w strumieniu gorącego powietrza (tzw. materiały pneumotermiczne). Fundamentalnym mechanizmem filtracji jest w nich mechanizm oddziaływań elektrostatycznych pomiędzy naładowanym materiałem filtracyjnym i odmiennie naładowanymi cząstkami aerozolu. Filtry wykonane z tego półproduktu są bardzo wydajne gdy bada się je metodą chlorku sodu, szybko natomiast tracą swoje cechy filtracyjne gdy kropelki reozolu neutralizują ładunek na włóknach. Efekt ten uwidacznia się w teście mgły olejowej, ale dopiero w trakcie dłuższego testu.

https://domtechniczny24.pl/maska-przeciwpy%C5%82owa-secura-2000-dust-silikon.html

Są na rynku filtry oznaczone jako P2 niewytrzymujące testu mgły olejowej.
Dla rozróżnienia, czy filtry nadają się jedynie do filtracji cząstek stałych (pyłów i dymów) czy również cząstek ciekłych (mgieł) wprowadza się obecnie oznakowanie rozróżniające podklasy: P2S dla pyłów i dymów oraz P2SL dla pyłów, dymów i mgieł. Co gorsza zaczyna sobie torować drogę na rynek również podklasa P3S.
Dla zestawienia można podać, że USA stale trzyma się swojej krajowej klasyfikacji filtrów i używa dodatkowych testów dla ich oceny. Klasy filtrów wg standardów USA to:

przeciwko pyłom o NDS nie mniejszym niż 0,05 mg/m3
przeciwko dymom o NDS nie mniejszym niż 0,05 mg/m3
przeciwko mgłom o NDS nie mniejszym niż 0,05 mg/m3
przeciwko pyłom, dymom i mgłom o NDS mniejszym niż 0,05 mg/m3
przeciwko pochodnym radonu
przeciwko pyłom i mgłom zawierającym azbest.

1.3. „Wskaźnik ochronności”

Czy opisane do tej pory charakterystyki filtrów pozwalają na dostosowanie ochrony układu oddechowego do jednoznacznego zagrożenia toksycznym aerozolem?
Nie, gdyż własności filtrów nie są do tego celu wystarczające. Ważna jest budowa części twarzowej (maski, półmaski), a więc sprzętu kompletnego. Toksyczny aerozol może przedostać się do dróg oddechowych na dwa sposoby:

1 Przenikając prze materiał filtracyjny
2 Przeciekając przez nieszczelności pomiędzy maską (półmaską) i twarzą.

Pierwszą drogę opisaliśmy, a więc możemy z dużą dokładnością obliczyć ilość wnikającego aerozolu, znając jego postać i wyniki testów chlorku sodu i mgły olejowej. Ilość aerozolu wnikającego drugą drogą da się oszacować jedynie statystycznie, badając reprezentatywną grupę użytkowników przez badanie przecieku.
I tu rada zakładając półmaskę, panowie golimy twarz się dokładnie!! Z popularną obecnie brodą lub kilkudniowym zarostem nie można używać półmasek!!!

Generalnie szacuje się, że:

– Przez nieszczelności półmaski jednorazowej może wniknąć nie więcej niż: 5 % aerozolu – dla półmaski klasy P1, 4 % – dla półmaski klasy P2 i 0.95 % dla półmaski klasy P3
– Przez nieszczelności półmaski wielorazowej (części twarzowej) nie więcej niż 2 %
– Przez nieszczelności pełnej maski nie więcej niż 0,05 %

Jeżeli dodamy „przeciek” materiału filtracyjnego i „przeciek” części twarzowej to otrzymamy tzw. „przeciek całkowity”. Jeżeli podzielimy 100 % przez tą wartość to uzyskamy krotność zmniejszenia stężenia przed i za maską czyli tzw. „wskaźnik ochronności”.
Jeżeli przyjmiemy, że pod maską może być stężenie równe co najwyżej NDS, to wartość „wskaźnika ochronności” obliczy nam automatycznie maksymalną wielokrotność NDS w powietrzu poza maską.

Są to oczywiście liczby szacunkowe, otrzymywane z marginesu bezpieczeństwa dla większości klientów. Proszę skierować uwagą na słowo „większości”. Jeżeli nie rozpatrzymy dopasowania danej maski (półmaski) do naszej twarz, to możemy być tę fatalną mniejszością. Proszę dodatkowo zwrócić uwagę, że producent może poręczać większą ochronność maski, niż to wynika z granicznych wartości przecieków. Jeżeli wytwórca zaręcza, że jego filtry P2SL mają efektywność 99,9 %, a nie 94 % jak wymaga norma, to przyjmując, że np półmaska ma 2 % przecieku a filtr 0,1 % uzyskujemy wskaźnik ochronności:

100/(2+0,1) = 47,6 a nie 100/(2+6) = 12,5

Tak postąpiła firma „SECURA” ze swoim filtrem P2SL.

2. ROBLEMY PRAKTYCZNEGO DOBORU OCHRON UKŁADU ODDECHOWEGO

Aby wymieniony na początku producent lub spredawca ochron układu oddechowego mógł, bez najmniejszych niejasności polecić dany model maski lub półmaski musiałby od potencjalnego kontrahenta otrzymać przykładowo taki komunikat: „mam zagrożenie ołowiem w postaci dymu tlenku ołowiu o stężeniu 1 mg/m3”.
W ten sposób klient określiłby:
rodzaj substancji toksycznej (ołów),
rodzaj i wielkość cząstek (cząstki stałe o rozmiarze submikronowym),
stężenie (1 mg/m3).
Producent znając NDS dla tlenku ołowiu (0,05 mg/m3) mógłby stwierdzić, że konieczna jest ochrona zmniejszająca to stężenie 20 razy.

W tym przypadku stosując półmaskę (2 % przecieku) ze zwykłym filtrem (6 % przecieku) uzyskalibyśmy 12,5 krotne obniżenie stężenia. Nie zmieniając rodzaju ochrony (półmaska) ale stosując filtr o przecieku 0,1 % uzyskujemy 47,6 krotne obniżenie stężenia. Mamy więc alternatywę: wykorzystać standardowy filtr klasy P3 w pierwszym przypadku (0,01 % przecieku) i 49,8 krotne zmniejszenie stężenia o oporach początkowych 420 Pa lub filtr klasy P2SL o podwyższonej skuteczności i oporach 180 Pa. W drugim przypadku osiągamy podwyższony komfort oddychania i niższą cenę.

Bardzo rzadko, możemy od ewentualnego użytkownika uzyskać tak precyzyjne sformułowanie problemu. Częściej natrafiamy się z następującą informację: „pracuję w galwanizerni i mam 15 krotne przekroczony NDS dla chromu”.
Reakcja na takie zapytanie wymaga już dużej wiedzy u dystrybutora. Musi on wiedzieć w tym wypadku, w jakiej formie występuje chrom w powietrzu w galwanizerni. Znając rodzaj realizowanych tam operacji musi on szukać ochrony przed aerozolem ciekłym. I znowu – jeżeli wybierze półmaskę ze standardowym filtrem P2SL to zapewni 12,5 krotne zmniejszenie stężenia; jeżeli założy standardowy filtr P3 – 49,8 krotne, a jeżeli filtr P2SL o przecieku 0,1 – 47,6 krotne.

Proszę zwrócić uwagę, że w obu tych przypadkach granicą wskaźnika ochronności dla filtrów o dużej efektywności (0,1 % lub 0,01 % przecieku) narzuca efektywność dopasowania półmaski o wartości 2 % przecieku. Przekroczenie progu ok. 50 krotnego obniżenia stężenia wymaga zastosowania pełnej maski: (0,01 % przecieku filtr i 0,05 % maska) daje graniczną wartość wskaźnika ochronności 1666). Jeszcze więcej wiedzy wymaga od dystrybutora rozwiązanie problemu: „pracują w lakierni i potrzebują ochrony układu oddechowego”.

Jeżeli doświadczony dystrybutor nie zada w tej sytuacji serii dodatkowych pytań ustalających rodzaj zagrożenia, to może przyczynić się nawet do wypadku śmiertelnego. Jeżeli nie mogąc ustalić szczegółów przeprowadzi następujące rozumowanie: prawdopodobnie jest tam lakierowanie natryskowe, mamy więc zarówno aerozol ciekły lakieru w rozpuszczalniku organicznym oraz rozpuszczalniki organiczne w postaci par i gazów. Jedynym rozwiązaniem jest w tej sytuacji zalecenie pełnej maski z wkładami chemicznymi typu A. Jeśli może otrzymać jakieś dane o występujących zagrożeniach może na podstawie osiągniętego wskaźnika ochronności zalecić półmaskę z wkładami A1 i filtrami P2SL.

Pierwsza część i wiele innych informacji na stronie http://warsztattechnika.pl/index.php/artykuly-bhp

3. PODSUMOWANIE

Bazowym kryterium wyboru ochron są aktualnie wytyczne wynikające z norm. W charakterze ochron przed aerozolami toksycznymi jedynie wytyczne to granica wartości NDS-ów dla poszczególnych klas filtrów (2 mg/m dla klasy P1, do 0,05 mg/m dla klasy P2 i poniżej 0,05 mg/m dla klasy P3).399

Takie „mechaniczne” kryteria, jak staraliśmy się unaocznić, nie prowadzą do wyboru optymalnej ochrony. W naszej ocenie znacznie lepszym algorytmem wyboru ochrony jest konsekwentne trzymanie się analizy „wskaźnika ochronności”. Dalej lepszym sposobem jest wprowadzenie konsekwentnego systemu dobierania ochron do każdej sytuacji. Taką droga dobiera się ochrony w USA. Opracowano tam algorytmy: NIOSH Respirator Decision Logic, który prowadząc potencjalnego użytkownika krok po kroku, naciska go do coraz bardziej skrupulatnego określenia rodzaju zagrożenia i do kolejnego odrzucania ochron, które w danej sytuacji nie spełniają swojego zadania.

Na podstawie Art dr. inż. Włodzimierza Piłacińskiego, inż. Jana Michalaka

Możliwość komentowania jest wyłączona.